Kedilerin gözleri sahiden büyüleyici görünüyor. Parlak renkleri ve ince uzun göz bebekleri çabucak dikkat çekiyor. Ancak bu göz hali yalnızca hoşluk için var değil. Bilim beşerlerine nazaran kedilerin dikey göz bebekleri büsbütün fonksiyonel bir avantaj sağlıyor. Bilhassa gece ve alacakaranlık saatlerinde kedilere harikulade bir derinlik algısı kazandırıyor.
Gelin sebebini güzelce irdeleyelim!
Kaynak 1, Kaynak 2
Kedilerin göz bebeklerinin dikey olması tesadüf değil, tersine avcılık için en verimli tasarım olarak biliniyor.
2015 yılında yapılan geniş çaplı bir araştırmaya nazaran dikey göz bebekleri derinlik algısını en yeterli halde sağlıyor. Bilhassa düşük ışıkta avlanan kediler, bu özel göz yapısı sayesinde uzaklıkları çok daha yanlışsız hesaplayabiliyor. Bir köşeden sinsice yaklaşan bir kedinin apansız gayesine atlaması tam da bu düzeneğin sonucu.
Araştırmada; kedilerin göz yapısının, stereopsis denilen bir derinlik algılama yolunda çok başarılı olduğu bulundu. Stereopsis, beynin iki gözden aldığı imajları karşılaştırarak derinlik ve uzaklık kestirimi yapmasını sağlıyor. Dikey göz bebekleri bu usulü en hassas biçimde kullanabiliyor. Bilhassa gece etkin olan ve ani akınlar yapan yırtıcılarda bu yapı öne çıkıyor.
Dikey göz bebekleri, derinlik algısını güçlendiriyor.
Araştırmalar, dikey göz bebeklerinin bilhassa üstten aşağıya hakikat geniş açılmasının odaklanma ve derinlik hesaplamasında kilit bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Şayet bir göz bebeği üstten alta yanlışsız açılıyorsa, yatay çizgileri daha bulanık görme avantajı sağlıyor.
Özellikle bir yere bakarken, bulanıklık ve stereopsis birlikte çalışıyor ve kusursuz bir ara ölçümü yapıyor. Dikey göz bebeği bu yüzden hem bulanıklığı hem de stereo görüşü birebir anda azamî seviyede kullanıyor. Kedilerin gayelerini nadiren kaçırmasının altında yatan temel sebep, bu eşsiz göz yapısı.
Peki kedilerin göz bebekleri neden bazen yuvarlak, bazen dikey oluyor?
Kedilerin göz bebekleri ışık düzeyine nazaran form değiştiriyor. Loş ve karanlık ortamlarda göz bebekleri büsbütün açılarak yuvarlak hale geliyor. Bu durum, gözün daha fazla ışık almasını sağlıyor ve kedilerin gece görüşünü azamî düzeye çıkarıyor. Kediler düşük ışıkta avlanmayı seviyor ve geniş, yuvarlak göz bebeği sayesinde etraflarını daha net görebiliyor.
Gündüz ise tam karşıtı oluyor. Parlak ışıkta göz bebekleri ince bir çizgi üzere dikey hale geliyor. Daralma, göze fazla ışık girmesini engelliyor ve manzarayı netleştiriyor.
