Bir sirkte yaşamaya zorlanan Tyke, bebekken kaçırıldığı günden itibaren özgürlük sözünü hiç bilmedi. Hayatının 21 yılını kafesler, bağırışlar ve dayakla geçirdi. Yıllarca bastırdığı öfkesini sahnede patlattığında artık durdurulamazdı. Kendini sokaklara attığında sırf yarım saatlik bir özgürlük yaşayabildi…
Kendisinin öyküsü, yürek burkacak cinsten. Gelin bir arada bakalım.
Tyke, 1970’lerin başında Mozambik’te doğdu.
Henüz bebekken tabiattan koparıldı ve Amerika’ya gönderildi. Burada sirklerde kullanılmak üzere hayvan temin eden Hawthorn Corporation isimli şirkete satıldı. Takip eden yıllar boyunca elleri sopalı eğitmenlerin nezaretinde, zincirlere bağlı halde günde ortalama 22 saat geçirdi.
Eğitimi ise bağırışlar, hakaretler ve cezalarla doluydu. Eski eğitmeni Sally Joseph bile onu ‘mutsuz kampçı’ olarak tanımladı. Tyke ise her geçen yıl daha da asi oldu. 1993’te Pensilvanya’daki bir şovda eğitmenlerini üstünden silkeleyip kaçmaya kalktığında artık sinyalleri netti: Bu fil direnişe geçmişti lakin ne yazık ki bu çığlıklar tekrar duyulmadı.
Tyke, 20 Ağustos 1994’te Hawaii’de şov yapmak üzere arenaya çıkarıldı.
İzleyicilerden kimse onun ne kadar öfke biriktirdiğini bilmiyordu. Şov başladığında evvel bakıcısı William Beckworth’a saldırdı. Seyirciler başta bunun bir numara olduğunu sandı ancak durum kısa müddette müthiş bir hal aldı. Eğitmen Allen Campbell sahneye müdahale ettiğinde Tyke, onu da öldürdü.
Ardından arenadan fırlayıp Honolulu sokaklarında koşmaya başladı. Bu koşu, 20 yıllık esaretin yalnızca yarım saatlik özgürlük karşılığıydı. Polis, Tyke’ı durdurmak için 87 kere ateş etti. Fil, otomobilin üzerine düşerek hayatını kaybetti. Onu olay yerinden kaldıran kişi, Tyke’ın gözlerinde yaşlar gördüğünü söyledi.
Tyke’ın vefatından sonra Hawaii’de yabanî hayvanların şovlarda kullanılmasına dair sert reaksiyonlar yükseldi.
Bazı sirkler programlarından hayvanları çıkardı. Her ne kadar olaydan çabucak sonra önerilen yasak yürürlüğe girmemiş olsa da, 2018 yılında Hawaii resmen sirklerde yabanî hayvan kullanımını yasakladı.
Tyke’ın yıllarca çalıştırıldığı Hawthorn Corporation ise 2004’te Hayvan Refahı Yasası’nı ihlal ettiği gerekçesiyle hatalı bulundu. Sahip olduğu filler daha insancıl merkezlere gönderildi. Tyke’ın çığlığı kalbine kadar ulaştı lakin ne yazık ki onun için artık çok geçti.
